Khi nghiên cứu về thiên tài
– TQ, Ấn Độ dân quá đông nên số lượng thiên tài nhiều (dù mật độ có thể thấp)
– Israel đứng đầu thế giới về mật độ thiên tài (hay tính cả cộng động người gốc Do Thái khắp thế giới)
Họ xuất sắc ở nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, kinh tế, tài chính
– Brazil và Argentina là nơi sản sinh ra nhiều thiên tài bóng đá nhất thế giới
– Mỹ là nơi sản sinh nhiều thiên tài bóng rổ, bóng bầu dục cũng như là nơi sản sinh các thiên tài đa dạng lĩnh vực, có lẽ ngang ngửa Israel. Dù dân Israel chỉ 5 triệu, còn Mỹ hơn 300 triệu.
Mấu chốt nằm ở đâu?
– Xã hội tạo điều kiện cho trẻ em có niềm yêu thích môn đó từ sớm
– Môi trường tạo thuận lợi cho các em có tố chất có cơ hội phát triển rực rỡ
– Nền văn hoá vun đắp qua nhiều thế hệ
– Gen chỉ là nhân tố phụ chiếm 1%, 99% là nỗ lực.
Ví dụ:
– Người Do Thái lồng ghép cách giáo dục con cái vào văn hoá đời sống hàng ngày, để trẻ tiếp nhận việc học mà không biết mình đang học
– Giống như nếu bạn sinh ra ở Brazil hay Argentina thì khả năng cao là mỗi lần bạn ló mặt ra đường là sẽ thấy mấy thanh niên đang đá bóng hay trình diễn bóng đá đường phố
– Mỹ, có thể văn hoá của họ chưa được lồng ghép giáo dục như Do Thái. Nhưng họ lại là nước đầu tư giáo dục hàng đầu thế giới:
+ Những trường tư thục, trường Montessori, trường đại học hàng đầu thế giới
+ Các nhà nghiên cứu cải cách giáo dục liên tục
+ Những phương pháp mới luôn được thử nghiệm và cải tiến
Đó là lý do giáo dục Mỹ sớm vượt qua Anh, Pháp, Đức.
Còn các nền giáo dục độc tài kiểu Nga hay cộng sản kiểu TQ, VN thì:
– thiên tài có điều kiện sẽ được cha mẹ cho rời khỏi đất nước, sang Mỹ học chẳng hạn
– thiên tài không có điều kiện thì phát triển rất hên xui, may mắn thì nổi lên, xui thì bị vùi dập. Nhưng thành tựu thường cũng chẳng có gì nổi bật
– nhiều khi bạn còn bị ghen tị, cô lập vì quá giỏi. Giống Elon Musk.
Hay Einstein hay Newton là 2 trong số những nhà khoa học vĩ đại nhất lịch sử.
Họ may mắn sinh ra ở đất nước tương đối dân chủ và tiến bộ.
Nên cơ hội học tập, phát triển và tiếp xúc với những người giỏi khác là rất cao.
Khiến cho niềm đam mê của họ vẫn hừng hực dù cho họ đã trưởng thành.
Chứ mà xui xui sinh ra ở đất nước nghèo, cô lập, số lượng học giả ít thì khó có cửa vươn lên.